24 maja 2026
W tym wydaniu:
-Towarzystwo Miłośników Orzegowa – zaprasza
-Mija 50 lat od likwidacji Koksowni Orzegów
-Smutna wiadomość
-Noc Muzeów
-Pamiętam jak (5)
-10 lat od Roku Sportu Orzegowskiego
-Orzegów na dawnej fotografii
-Z dawnej prasy
-Ze sportu
Towarzystwo Miłośników Orzegowa – zaprasza
5 lat temu teren po dawnej Koksowni Orzegów przeszedł ogromną metamorfozę. Przede wszystkim został oczyszczony z niebezpiecznych substancji, a cały 5 hektarowy obszar dawnego zakładu zaadaptowano na park z licznymi atrakcjami, m.in. tarasem widokowym, placami zabaw, ścieżką dydaktyczną oraz alejkami spacerowymi.
Rewitalizacja tego obiektu kosztowała ponad 21 mln zł. Inwestycja została sfinansowana w większości z Unii Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodne.
Zgodnie z wytycznymi unijnymi dla takich projektów, zrekultywowany teren musiał służyć celom publicznym i rekreacyjnym (niekomercyjnym) przez okres 5 lat od zakończenia inwestycji.
5 lat minęło i wreszcie teren za sprawą Towarzystwa Miłośników się ożywi. W poprzednich latach stowarzyszenie w tym czasie organizowało ,,Majówki na Karolu”(terenach dawnej kop Karol)
Tym razem wydarzenie o podobnym charakterze odbędzie się właśnie na zrewitalizowanym obszarze koksowni i wydawać się może ,że jest to miejsce na taką plenerową imprezę idealne .Kto wie czy tym samym w przyszłości to tu na terenie parku KOKSY regularnie nie będą się odbywać różnego rodzaju festyny i imprezy.
Mija 50 lat od likwidacji Koksowni Orzegów
Początki zakładu koksochemicznego-koksowni „ Orzegów sięgają 1903 roku, a jej budowa została sfinansowana przez małżeństwo Joannę i Hansa Ulryka Schaffgotschów. Kiedy rozpoczynał funkcjonowanie nosił nazwę koksownia „Gotthard”. Budową i zarządzaniem zakładem zajął się z kolei koncern „Oberschlesische Kokswerke und Chemische Fabriken” (OBERKOKS).
Początkowo zakład wyposażony był w jedną 35-komorowa baterię pieców koksowniczych. Jednakże już 1908 r. funkcjonowały tam aż trzy baterie pieców oraz pięć kotłów. Węgiel do koksowni sprowadzano z pobliskiej kopalni „Gotthard” (później „Karol”). W 1922 roku, w wyniku działań związanych z III Powstaniem Śląskim oraz zgodnie z rezultatami plebiscytu z 1921 roku, Orzegów wraz ze znajdującą się na jego terenie koksownią został przyłączony do Rzeczypospolitej Polskiej. Zakład stał się wówczas częścią spółki akcyjnej „Godulla S.A” w Chebziu.
Zakład funkcjonował do 1976 roku. Został zamknięty z powodu powstających szkód górniczych i małych inwestycji realizowanych na terenie zakładu już po wojnie. Z kolei 1986 został wpisany do Rejestru Zabytków jako cenne dziedzictwo kulturowe. Przez wiele lat niszczał, teren był porośnięty dziką roślinnością. Znajdowało się tu wiele ruin po budynkach koksowniczych. W 2017 roku udało się przystąpić do programu Ministerstwa Ochrony Środowiska i pozyskać środki na remediację gruntu. Po przeprowadzonych badaniach okazało się, że jest skażony i wymaga wielu prac remediacyjnych. W związku z tym opracowano stosowny plan, który został zatwierdzony przez Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach. Następnie przystąpiono do realizacji przedsięwzięcia
Zneutralizowano zagrożenie związane z zanieczyszczonym gruntem, zabezpieczono ruiny budowli po byłej koksowni i stworzono unikalną ścieżkę dydaktyczną, usunięto dziką roślinność i nasadzono nowe rośliny, a pracom konserwatorskim poddano budynek wieży węglowej, zbiornik smoły i baterie pieców koksowniczych, przy czym te ostanie zdecydowano się przykryć betonowym stropem, którego część to jednocześnie taras, stanowiący punkt widokowy na całe założenie parkowe.
W wyniku przeprowadzonej inwestycji powstała strefa rekreacji dla całych rodzin. Park podzielony został na dwie strefy:
teren przylegający do zabytkowych obiektów zagospodarowano alejkami parkowymi i obiektami małej architektury,
północną część założenia zaaranżowano jako teren zielony bez wytyczonych ścieżek.
Obszar inwestycji oświetlono, wybudowano toaletę, utworzono miejsca parkingowe i wiatę rowerową, wybudowano dwa place zabaw dla dzieci, ustawiono ławki parkowe oraz leżaki.
Blisko pół wieku zdegradowany , zarośnięty teren po byłej koksowni tu na zdjęciu zielony obszar od wieży węglowej aż do zabudowań producenta waty cukrowej, był nie używanym w żaden sposób sporym do niczego służącym kawałkiem tej części Orzegowa.
Od 2021 roku teren po byłej koksowni dostał drugie życie .
Smutna wiadomość
19 maja w wieku 80 lat zmarł Konrad Ciura. Mieszkał od wielu lat poza naszą dzielnicą, ale zawsze nosił to miejsce w sercu. W ubiegłym roku zdecydował się wstąpić w szeregi Towarzystwa Miłośników Orzegowa. Poznaliśmy pogodnego, życzliwego człowieka wielu pasji.
Jedną z nich było wędkarstwo. Był założycielem Koła PZW w Halembie ,wieloletnim jego prezesem , również aktywnym działaczem Zarządu Okręgu PZW w Katowicach.
Przez lata z ogromnym zaangażowaniem wspierał działalność Koła, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniem i pasją. Jego praca, oddanie oraz życzliwość pozostaną w pamięci wielu osób, które miały zaszczyt Go znać i z Nim współpracować .
Zanim został członkiem TMO mieliśmy przyjemność poznać p.Konrada podczas trwających kilka miesięcy warsztatów, w których uczestniczący we wnętrzach galerii ,,Czapla” pod fachowym okiem dr hab. Grzegorza Olszańskiego, prof.UŚ dyrektora dydaktycznego kierunków sztuk pisania , filologii klasycznej próbowali swych sił w różnych gatunkach literatury.
Okazało się, że tworzenie wierszy, a jak sam często je nazywał rymowanek, było zajęciem , które towarzyszyło mu nieprzerwalnie od młodości. Jego autorskie utwory i felietony w rymowanej formie można przeczytać m.in na stronie Rymowanki – Okręg PZW w Katowicach. Utwory jego autorstwa zamieszczone zostały również w 2025 roku w wydanej nakładem Towarzystwa Miłośników Orzegowa poetyckiej książce ,, Umarli ze Starego Cmentarza w Orzegowie”
Bywa ,że natrętna myśl nie daje spać nocą
wstaję wtedy z przytulnej, ciepłej pościeli
i chociaż czasem chochliki mocno psocą
piszę przednią myśl jaką przynieśli anieli.
autor: Konrad Ciura
Noc muzeów
Noc Muzeów to coroczne ogólnoeuropejskie wydarzenie , podczas którego muzea, galeria, teatry i instytucje publiczne udostępniają swoje zbiory zwiedzającym za darmo. Odbywa się to zazwyczaj w godzinach wieczornych i nocnych, oferując dostęp do miejsc na co dzień niedostępnych.
Towarzystwo Miłośników Orzegowa w ramach Nocy Muzeów, która w Polsce ma już ponad 20 letnią historię po raz któryś wydarzenie to przeprowadziło na starym zabytkowym cmentarzu parafialnym, trochę odchodząc od schematu udostępniania zwiedzającym obiektów zamkniętych. Sam jednak pomysł wykorzystania nekropolii na tę okoliczność nie jest nowy , bo podobne wydarzenia odbywały się już wcześniej w kilku innych miejscach naszego kraju.
Przede wszystkim w tym celu wykorzystuje się te najstarsze, zabytkowe cmentarze. Nasz nie dość, że do takich należy, to jeszcze jest miejscem wiecznego spoczynku niezwykle interesujących postaci, tworzących w dalekiej przeszłości charakter i historię Orzegowa .
W przebiegu wydarzenia wzięli udział nie tylko członkowie TMO ale również jego wierni sympatycy , którzy często włączają się w inicjatywy podejmowane przez to stowarzyszenie.
Jak zwykle swą pomoc zaoferowała młodzież z z 77 Rudzkiej Grunwaldzkiej Drużyny Harcerskiej „Twierdza” i IVLO im. HC Hoovera w Rudzie Śląskiej.
Wszystkich przybyłych na cmentarz przywitał prezes TMO Jerzy Kasperek.Po odczytaniu przez harcerzy apelu poległych p.Irena Twardoch ,kustosz Muzeum miejskiego im. Maksymiliana Chroboka przypomniała postać Karola Goduli, wielkiego potentata przemysłowego, który równo 200 lat temu wykupił majątki ziemskie Orzegów i Szombierki .
Ludmiła Domżalska i Marek Kobierski wspomnieli inną zasłużoną dla Orzegowa postać Witolda Czapli.
Po raz któryś ,zaprezentowana została wystawa ,,Rody Orzegowskie” , których przedstawiciele w większości pochowani zostali na tym cmentarzu.
Pozostałą część wieczoru wypełniła poezja , zaczerpnięta z wydanego w ubiegłym roku tomiku ,,Umarli ze starego cmentarza w Orzegowie”
Przy okazji wspomniano o dwóch autorach zamieszczonych w książce utworów, których nie ma już wśród nas. W ubiegłym roku zmarł Edward Jon, przed kilkoma dniami Konrad Ciura.
Barbara Kiełbik wprowadzając we właściwy tej poetyckiej prezentacji klimat zapowiadała przygotowane na ten wieczór utwory, ich autorów i wykonawców. Wiersze deklamowali członkowie TMO poza jednym wyjątkiem. Po raz któryś zaproszenie na Orzegowskie wydanie Nocy Muzeów przyjął Jan Wyżgoł znana wszystkim postać, m.in uhonorowany tytułem ,,Zasłużony dla Miasta”, przyjaciel Orzegowa .
Obecny na piątkowym wydarzeniu był ks. proboszcz Ryszard Nowak, który w kilku słowach odniósł się do tego jak ważna jest pamięć o naszych przodkach i miejscach takich jak nasza zabytkowa nekropolia.
Pamiętam jak (5)
W publikowanych co tydzień w tym miejscu zestawach fraz będącymi wspomnieniami z przeszłości, każda z nich rozpoczyna się od słowa ,,Pamiętam”– jest to bardzo charakterystyczny zabieg narracyjny i stylistyczny stosowany w literaturze wspomnieniowej , autobiograficznej, oraz poezji.
Prezentowane tu formy, to pokłosie wielomiesięcznych warsztatów w których uczestniczący pod fachowym okiem dr hab. Grzegorza Olszańskiego, prof.UŚ dyrektora dydaktycznego kierunków sztuk pisania , filologii klasycznej próbowali swych sił w różnych gatunkach literatury.
W tej prostej formie choć zdania są krótkie i nieskomplikowane, to przynajmniej niektóre z nich są w stanie mocno pobudzić wyobraźnię , dzięki czemu każdy może łatwo odnaleźć się wspomnieniami we własnej podobnej sytuacji i miejscu
(J.P.)
Pamiętam ,że kiedyś graniczyliśmy nie tak jak teraz z siedmioma państwami, a trzema co się zwały ZSRR,CSRS i NRD
10 lat od Roku Sportu Orzegowskiego (5)
Nie dało się lepiej rozpropagować istoty uprawiania sportu jak poprzez wachlarz wydarzeń, które na przestrzeni całego roku mogły zagościć w wielu różnych miejscach naszej dzielnicy.
W tym czasie uwolnił się cały drzemiący w Orzegowie sportowy potencjał. Niejednokrotnie na co dzień wiele sekcji w pocie czoła gdzieś w nie zawsze dostępnych dla każdego z nas wnętrzach swojej bazy treningowej szlifuje formę zawodników i zazwyczaj dzieje się to poza nami.
Na zamieszczonym poniżej kolażu ujęć poszczególnych konkurencji sportowych, jakie w różnych formach odbywały się na naszych obiektach i to niekoniecznie wyłącznie sportowych widzimy jak różnorodne to były dyscypliny. A to tylko te niektóre.
Nie mając większych środków nie licząc pewnej pomocy lokalnych sponsorów i wsparcia władz miejskich przeprowadzono tak to trzeba nazwać prawdziwą kampanię promującą sport , w wielu jego aspektach. Przy tym udało się w nią wciągnąć wszystkie tutejsze lokalne środowiska, począwszy od sekcji sportowych , placówek oświatowych, parafii, kończąc na tutejszej społeczności.
To tylko niektóre z wielu innych form sportowych jakie odbywały się w przeciągu całego 2016 roku na terenie Orzegowa.
Orzegów na dawnej fotografii
Druga połowa lat 60. Wietnamczycy w Parku im. Janka Krasickiego (ob.Młodzieży)W tamtym okresie spora grupa Wietnamczyków mieszkała w hotelu robotniczym przy ul. Bytomskiej (Szlafhausie)
Młodsi Orzegowianie ze względu na wiek, niewiele mogą na ten temat wiedzieć, inni ci starsi już mogą też tak dobrze już nie pamiętać czasów gdy tych egzotycznych gości było u nas wszędzie pełno w dzielnicy .
Okazuje się jednak ,że sami Wietnamczycy nie zapomnieli o Orzegowie.W ubiegłym roku całkiem sporą grupą go nawet odwiedzili (Młodsze pokolenie co prawda ale w towarzystwie jednego czy nawet dwóch dawnych mieszkańców hotelu.
Od dłuższego czasu zarówno na portal orzegowski jak i facebookowy profil TMO systematycznie zagląda Duc Phuc Nguyen, który zresztą ma w gronie facebookowych znajomych kilku Orzegowian .
Z dawnej prasy
Orzegów 1927 r
Rok 1927.Warto przeczytać w całości ten artykuł i zadać sobie pytanie czy w obecnych czasach stać by nas było jeszcze na tak wyraziste wspólne celebrowanie uroczystości kościelnej. Wszystkie okna i domy pięknie przystrojone ..2100 parafian przystępujących do bierzmowania!
Ze sportu
Zaległa informacja ,za to jakże radosna .W jubileuszowym roku 20 -lecia ZKS Slavia, zapaśniczki tego klubu w spektakularny sposób swymi sukcesami wzbogacają i tak już całkiem jego imponujący dorobek. Tym razem świetnie spisała się Julia Palka zdobywając tytuł wicemistrzyni Europy w kategorii do lat 17.BRAWO!
****
ZKS Slavia zaprasza
Program zawodów: 
8:30 – 9:30 waga zawodników 9:45 – 10:00 konferencja techniczna 10:15 – 10:30 uroczyste otwarcie 10:30 – 14:00 walki eliminacyjne i finałowe 16:00 – 16:30 dekoracja i zakończenie
