25 pażdziernika 2026

W tym wydaniu:
– Smutny widok
– Ulice na plus i minus
– Pamiętam jak (19)
– Historia TMO (3)
– Zabytkowy ,Stary Cmentarz Parafialny
– Orzegów na dawnej fotografii
– Z dawnej prasy
– Zbiórka elektroodpadów i odzieży
-Zdjęcie tygodnia

 

 

Smutny widok

Charakterystyczny drewniany budynek u zbiegu ulic Bytomskiej i Podlas  w tym miejscu stał od lat 80. Początkowo funkcjonował jako mały sklepik spożywczy z dodatkowym  stoiskiem  Ruchu. Potem od lat 90. powszechnie znany był każdemu  jako bar Drewutnia. W 2023 roku lokal przejął nowy właściciel. Zmieniło się nieco wnętrze, zmieniła się nazwa.
Nie zmieniła się popularność tego miejsca. Lokal miał swoich stałych klientów , którzy chętnie go odwiedzali. Posiadał wypracowany przez lata  swojski klimat. Dosyć rozległy ogródek piwny na zewnątrz, w okresie cieplejszych dni cieszył się również sporą frekwencją. Zawsze było tu gwarno i wesoło.
Wszystko co dobre skończyło się dla tego lokalu w nocy z 20 /21 września , kiedy to z nieustalonych do tej pory przyczyn budynek ,w którym znajdowała się restauracja stanął w płomieniach, które znaczny sposób go strawiły.

 

 

Koszmarny widok , pozostałości po zabudowie restauracji . Choć, co widać uszkodzenia budynku były znaczne , wydawało się ,że może właściciel podejmie próbę jego odbudowy i przywrócenia do życia.

 

 

 

16 października skończyła się historia tego obiektu. Znajdował się  w tym miejscu ponad 40 lat .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trudno się obecnie przyzwyczaić do takiego widoku

 

 

Ulice na plus i minus 

 

 

W Orzegowie są 32 ulice. Co tydzień przy każdej z nich z pomocą + i –  zostaną ukazane zarówno ich  pozytywne jak i negatywne strony. Będzie to swego rodzaju  wędrówka po orzegowskich ulicach, przypomnienie niektórych zakątków naszej dzielnicy często tych, które rzadko na  orzegowskim portalu  się pojawiają.

.
Opisywane zalety i pewne niedoskonałości poszczególnych ulic są wyłącznie moją subiektywną oceną

 

Na plus

+

Ulica Kardynała Augusta Hlonda przebiega przez sam środek naszej dzielnicy, w odniesieniu  historycznym dzieląc go na Stary i Nowy Orzegów.
Od początku XX wieku poprzez takie obiekty jak ratusz , w którym mieścił się Urząd Gminy, kościół, hotel Victoria ,przychodnia zdrowia (wcześniej plebania)  stadion ,siedziba straży pożarnej, infrastruktura industrialna czy kilka efektownie się prezentujących  kamienic,   ulica ta dzięki temu  zyskała na prestiżu i do dziś mimo, że na przestrzeni lat niektóre z wymienionych obiektów przestały istnieć lub zmieniły swoje funkcje , jest najważniejszą , centralną ulicą naszej dzielnicy.
Po renowacji  elewacji kościoła , ratusza, budynku Biblioteki , dawnego hotelu Victoria czy kliku kamienic , niewątpliwie ten fragment ulicy stał się reprezentacyjnym miejscem w Orzegowie .

Stylowa zabudowa w tej części naszej dzielnicy jest jej wartością dodaną i w znacznym stopniu określa charakter   Orzegowa

Dachy z czerwonej dachówki i mury budynków z cegły w tym samym kolorze wraz ze stolarką okienną i drzwiową w charakterystycznym dla   przemysłowego Śląska kolorze zielonym, to dziedzictwo zabudowy takich jak nasza, prężnie rozwijających się osad  górniczych z przełomu XIX i XX wieku .

Dawny Hotel Victoria w sąsiedztwie neoromańskiego kościoła i neogotyckiego ratusza wraz z kilkoma pobliskimi kamienicami  tworzy okazały  kompleks zabudowy  z wieloma architektonicznymi motywami i ozdobnikami , które każą na siebie zwracać uwagę. Są niezwykle cenną pozostałością okresu , kiedy dbano nie tylko o ogólny wizerunek ale też o wiele szczegółów budynków

 

Na minus

– 

Ogólnie to trudno się doszukać takiej ulicy w naszej dzielnicy ,na której na całej jej długości nie byłoby kilku miejsc prezentujących się mniej korzystnie od reszty, najczęściej  wymagających  pewnych zmian ich wyglądu czy naprawy.

Od dłuższego czasu  straszył wyglądem dawny skwer. Kilka lat temu wydawało się, że w końcu miejsce to zostało właściwie wykorzystane. Powstał tam parking firmy zajmującej się wypożyczaniem samochodów .Od jakiegoś czasu po firmie został fragment ogrodzenia . Zastanawia ,że przy głównej ulicy może znajdować się taki niezagospodarowany teren , który mógłby tak jak kiedyś wykorzystany być  jako  mały ozdobny  zieleniec , co niewątpliwie poprawiło by estetykę tego fragmentu ulicy.

 

Tuż u zbiegu ulic Hlonda i Modrzejewskiej powstaje od lat …właśnie co?  ciekawość budzi zarówno przyszłe  przeznaczenie tego obiektu jak i sama nieco zagadkowa  zabudowa. Sam fakt, że powstawanie tego obiektu trwa już wiele lat nie wróży mu rychłego zakończenia i zaspokojenia naszej ciekawości co do przyszłej jego  funkcji .

 

 

Pamiętam jak (19)

 

W publikowanych  co tydzień w tym miejscu zestawach  fraz będącymi wspomnieniami z przeszłości, każda z nich rozpoczyna się od słowa ,,Pamiętam”– jest to  bardzo charakterystyczny  zabieg narracyjny i stylistyczny stosowany w literaturze wspomnieniowej , autobiograficznej, oraz poezji.

 

Prezentowane tu formy, to pokłosie wielomiesięcznych warsztatów  w których  uczestniczący  pod fachowym okiem dr hab. Grzegorza Olszańskiego, prof.UŚ  dyrektora dydaktycznego kierunków sztuk pisania , filologii klasycznej próbowali swych sił w różnych gatunkach literatury.

W tej  prostej formie choć zdania są krótkie  i nieskomplikowane, to  przynajmniej niektóre z nich są w stanie  mocno pobudzić wyobraźnię , dzięki czemu każdy może łatwo odnaleźć się wspomnieniami we własnej podobnej sytuacji i miejscu

 

 

 

 

 

 

Pamiętam jak wujek zakupił pierwszy w rodzinie telewizor  – ,,Belweder” Jako dzieci zachwycaliśmy się żywym obrazem, a nawet obrazem kontrolnym z jedynego programu, jaki wtedy emitowano .

 

Historia TMO (3)

 

Rok 2008 Pierwszy rok działalności TMO

W opracowanym statucie nowo powstałej organizacji postawiono sobie m.in  takie cele jak:
-Wspieranie społecznej aktywności mieszkańców, grup społecznych i instytucji pozarządowych w działaniach skierowanych na popularyzację postaw prospołecznych
– Inicjowanie form aktywizowania działań na rzecz naszej dzielnicy ,
-Upowszechnianie wiedzy o Orzegowie
-Prowadzenie działalności  integrującej członków stowarzyszenia poprzez aktywność  kulturalną , rekreacyjną i towarzyską
-Udział w wszelkich działaniach na rzecz rewitalizacji Orzegowa
– Zbieranie i opracowywanie dokumentów dotyczących jego historii
– Umacnianie więzi społecznej między mieszkańcami
-Krzewienie wśród społeczności  właściwego stosunku do dziedzictwa dóbr kultury i uczestnictwo w ich ochronie
– Skupienie we wspólnym działaniu osób , którym są bliskie sprawy Orzegowa ,
-Pobudzenie mieszkańców Rudy Śląskiej do aktywnego uczestnictwa w działaniach zmierzających do tworzenia dobrego wizerunku Orzegowa oraz uczestniczenia w szerokim froncie podobnych działań na rzecz miasta Rudy Śląskiej, Śląska i naszego kraju.

Wyznaczone cele zostały w późniejszym czasie realizowane przez konkretne działania.

Skład pierwszego zarządu .Od lewej prezes Marek Kobierski , Janusz Mikulski, Iwona Skrzypczyk Sikora ,Marian Ptok, Zbigniew Domżalski

Pamiątkowa tablica  wręczona przez  Józefa Szopę- lidera powstałego  w rok po utworzeniu Towarzystwa Miłośników Orzegowa,  jego  oddziału na terenie Niemiec,
W tym czasie mocno ze sobą zostały już zintegrowane  obydwie grupy z Polski i Niemiec. Stało się to głównie za sprawą zainicjowanego w tym  czasie przez Józefa Szopę w tamtejszym Leverkusen , Zjazdu Orzegowian mieszkających na terenie Niemiec, na  który wybrała się spora grupa Orzegowian . O tym wydarzeniu za tydzień .

Na pierwszych urodzinach częstowano się takim tortem , wykonanym przez jedną z naszych członkiń .

 

W pierwszym roku działalności TMO skupiono się głównie na pozyskiwaniu chętnych do działań na rzecz Orzegowa mieszkańców naszej dzielnicy .Powstała  wtedy też nieformalna grupa historyczna.
W tym czasie pojawiał się szeroki przekaz informacji na temat inicjatyw podejmowanych przez TMO. Materiały te ukazywały się w miesięczniku , ,Wieści Orzegowskie”

Od 2004 w sieci funkcjonowała już witryna orzegowska, jak się okazało zalążek dzisiejszej Orzegowskiej Strony Internetowej .To również tu na bieżąco ukazywały się informacje dotyczące działalności TMO , co ze szczególnym zadowoleniem przyjęli orzegowianie mieszkający poza granicami Polski choć również i ci którzy opuścili kiedyś nasze miasto.

 

Z wielu pierwszych zamierzeń i pomysłów kilka kontynuowanych  jest po dziś dzień . Obecnie  TMO  ma za sobą całkiem  pokaźny dorobek wydawniczy. Zaczęło się od takiego  jednostronnego wtedy jeszcze kalendarza ściennego.
Zapoczątkował on trwający do dziś zwyczaj rozprowadzania Kalendarzy Orzegowskich  w odpustową niedzielę. Prawie przez 20 lat kalendarze stały się swego rodzaju przekazem historycznym. Na każdej stronie przypisanej danemu miesiącowi  prezentowane są zawsze fotografie z tej bliższej ale najczęściej dalszej przeszłości .Dla starszego pokolenia okazja do powspominania dawnych czasów. Młodzież zaglądająca do kalendarza może z kolei poznać Orzegów jakiego wcześniej  nie mieli możliwości znać .

 

 Zabytkowy Stary  Orzegowski Cmentarz Parafialny 

Zbyt mało miejsca na orzegowskim portalu poświęcone jest temu szczególnemu miejscu.

Jeżeli ktoś, zwłaszcza spoza naszego regionu  chciałby poznać złożoność  skomplikowanych dziejów Śląska, począwszy od przełomu XIX i XX wieku, poprzez obydwie wojny, powstania śląskie i po plebiscytowy podział granic to tu  jest w stanie tego dokonać w tym właśnie wyjątkowym miejscu .
W życiorysach spoczywających na cmentarzu  orzegowian zawiera się historia i tożsamość tego miejsca, tworzone przez burzliwy okres tamtego okresu.
Odnajdujemy tu groby całego przekroju tutejszego społeczeństwa mówiące nam o  historyczno-kulturowym bogactwie tej ziemi.Nie przypadkowo natrafiamy  tu  na inskrypcje na grobach pisane zarówno w języku polskim jak i niemieckim.
Obok siebie spoczywają być może uczestnicy walk zbrojnych niekoniecznie walczących w tej samej sprawie i po tej samej stronie.

Historia , teraźniejszość ale też i narastające problemy z utrzymaniem tego miejsca to zbyt rozległy temat by zawrzeć go  w tym jednym materiale. Od czegoś jednak trzeba zacząć .
Od dzisiaj na górnym pasku strony głównej zamieszczona zostanie już na stałe pozycja , która szerzej będzie w stanie odnieść się do wielu wątków dotyczących naszej starej nekropolii. Ułatwi to  mieszkańcom poznać złożoność wielu tematów , w tym również  narastających problemów związanych z utrzymaniem tego cmentarza.

Od tej pory można będzie zaglądać do galerii , która daje jakiś obraz , troski ,opieki, zaangażowania ,ale też i w niektórych momentach pewnej bezradności , tych którzy od  niemal 20 lat  próbują ten cmentarz ratować.
Towarzystwo Miłośników Orzegowa co trzeba nazwać po imieniu uchroniło to miejsce od zapomnienia.  Przykre są niestety  niezrozumiałe uwagi  niektórych  odwiedzających naszą nekropolię. Żeby coś obiektywnie stwierdzić trzeba poznać skalę problemu. Może w jakimś stopniu prezentowane tu zdjęcia te problemy przybliżą.
W galerii przy zamieszczonych fotografiach pojawiać się będą z czasem też opisy, co dodatkowo powinno też wyjaśnić wiele sytuacji.

 

KLIKNIJ W OBRAZEK –  wejdź do galerii  Stary Cmentarz

 

 

Orzegów na dawnej fotografii

 

 

1965 r. Świetlica z ogrodem wystawowym Koła Związku Hodowców Drobnego Inwentarza

Dziś to miejsce znajdujące się przy drodze biegnącej od  ul.Bytomskiej na  Burloch Arenę w niczym nie przypomina tamtego pięknie utrzymanego  ogrodu wykonanego jak większość wtedy obiektów w czynie społecznym. Zachował się jedynie , tu akurat słabo widoczny murowany barak  jeszcze do niedawna będący własnością  koła hodowców gołębi.
Teren wokół niego to dziś zarośnięty nieużytek .

 

 

 

 

 

 

 

Z dawnej prasy

Orzegów 1936

W kilkadziesiąt lat po wojnie nikomu już do głowy nie przychodzi, że jeszcze do tej pory gdzieś mogą znajdować się pozostałości czy po II wojnie światowej czy nawet po powstaniach śląskich,  w postaci ukrytej amunicji , broni czy bomb.

Tu jednak wciąż mogą na nas czyhać podobne jak ta sprzed kilku lat sytuacje , gdzie z okolicy , w której znaleziono pocisk musiano na czas jego odtransportowania i zdetonowania  ewakuować kilkadziesiąt osób.

Niecodziennego znaleziska dokonano w 2022 roku  podczas sprzątania poddasza przed ocieplaniem budynku przy ulicy Gliwickiej . Po przyjeździe na miejsce stróżów prawa okazało się, że przedmiot odkryty  poddaszu to pocisk artyleryjski. Był to Szrapnel kaliber 75 mm, pamiętający okres międzywojenny. Pociski tego typu używane były m.in. w trakcie kampanii wrześniowej przez polskie oddziały.

 

To pewne nawiązanie do artykułu prasowego z 1936 roku .Żeby się cofnąć jeszcze dalej w czasie do początku XX wieku w czasie prac przy budowie ratusza pod ziemią znaleziono elementy uzbrojenia i szable . Co jeszcze może się kryć pod ziemią ?

 

 

 

 

 

 

 

Zbiórka elektroodpadów oraz tekstyliów i odzieży 

 

• czerwonym x oznaczone są miejsca  i daty zbiórek na terenie Orzegowa

 

 

 

Zdjęcie tygodnia 

Historyczne ujęcie nowo powstałego osiedla mieszkaniowego przy ul.Ziętka. Spokojnie i jeszcze bezludnie, najmniejszego ruchu . Od poniedziałku  jednak to miejsce się znacznie ożywi i już nigdy nie będzie tak wyglądać jak na tym zdjęciu.
26 października 314 mieszkań zostanie oficjalnie przekazane do użytku .To nie tylko szczególny moment dla przyszłych lokatorów ale i historyczna chwila dla Orzegowa, któremu przybędzie w najbliższym czasie kilkuset mieszkańców.